Gemi Sacı Fiyatları, Ölçüleri ve Özellikleri – 2026 Listesi

Gemi sacları, açık denizlerin acımasız dinamik yüklerine, fırtınalara ve dondurucu sıcaklıklara dayanabilmesi için standart ticari çeliklerden (siyah sac) moleküler düzeyde ayrışan, yüksek mühendislik ürünü malzemelerdir.

Öncelikle sektörde sıkça karşılaşılan bir yanılgıyı düzeltmek gerekir: Gemi sacı da özünde bir karbon çeliğidir ve deniz suyuna çıplak bırakıldığında standart siyah sac (örneğin ST37) gibi paslanır. Gemi sacını deniz şartlarında yıkılmaz kılan şey paslanmaz olması değil; korozyon başladığında dahi “korozyon yorgunluğuna” (corrosion fatigue) direnç göstermesi, çatlak ilerlemesini durdurması ve yüzeyine uygulanan epoksi boya ile katodik koruma (tutya) sistemleriyle mükemmel bir uyum içinde çalışmasıdır. Siyah sac deniz suyunda hızla çürüyüp yapısal bütünlüğünü (kalınlığını) bölgesel olarak kaybederken, gemi sacı maruz kaldığı devasa dalga basınçlarına rağmen esnekliğini korur.

Gemi İnşasında Neden Paslanmaz Çelik Kullanılmaz?

Paslanmaz çelik (örneğin 304 veya 316 kalite) içerdiği yüksek orandaki Krom (min. %10.5) sayesinde yüzeyinde görünmez bir oksit tabakası oluşturarak korozyonu tamamen durdurur. Ancak devasa ticaret gemilerinin inşasında paslanmaz çelik kullanılmamasının üç temel nedeni vardır: Maliyetinin karbon çeliklerine göre astronomik seviyelerde olması, devasa blokların kaynağında ısıl işlem zorlukları yaratması ve sıcak deniz suyunda “klorür stres korozyonu çatlaması” (SCC) adı verilen ani ve tehlikeli bir kırılma eğilimi göstermesidir.

Uluslararası Standartlar ve Klas Kuruluşları

Gemi sacı üretimindeki küresel standartlar IACS (Uluslararası Klas Kuruluşları Birliği) tarafından belirlenir. Çeliğin kalitesi ve test süreçleri, geminin sicil alacağı ülkenin veya uluslararası sigorta şirketlerinin tanıdığı kuruluşlar tarafından (Lloyd’s Register, DNV, ABS, Bureau Veritas, Türk Loydu vb.) denetlenerek EN 10204 3.2 sertifikasıyla güvence altına alınır.

1. Düşük Sıcaklık Tokluğu (Charpy V-Notch Garantisi)

Sıradan bir siyah sac, 0°C’nin altındaki sıcaklıklara maruz kaldığında esnekliğini yitirerek cam gibi kırılganlaşır (gevrek kırılma). Gemi sacları ise Grade A (0°C), DH36 (-20°C) ve EH36 (-40°C) gibi sınıflara ayrılarak dondurucu kutup sularında bile üzerine binen darbe enerjisini yutma ve sönümleme yeteneğine sahiptir.

2. Mikro Alaşımlandırma Teknolojisi

Standart çeliklerin aksine, yüksek mukavemetli gemi saclarının eriyiğine eser miktarda Niobyum (Nb), Vanadyum (V) ve Titanyum (Ti) gibi mikro alaşım elementleri eklenir. Bu elementler çeliğin tane yapısını (grain size) inanılmaz derecede küçülterek, malzemenin hem daha ince olmasını hem de standart bir sactan %50 daha fazla yük taşımasını (Minimum 355 MPa Akma Dayanımı) sağlar.

3. Karbon Eşdeğeri (CEV) ve Kusursuz Kaynaklanabilirlik

Yüzlerce metrelik bir geminin inşasında binlerce ton kaynak teli kullanılır. Gemi sacının kimyasındaki karbon oranı çok düşük tutularak “Karbon Eşdeğeri” optimize edilir. Bu sayede, devasa kalınlıklardaki saclar (örneğin 50mm) birbirine kaynatılırken ön ısıtma gerektirmez, kaynak dikişlerinde mikro çatlaklar (soğuk çatlama) oluşmaz ve ısıdan etkilenen bölge (HAZ) ana malzeme kadar sağlam kalır.

4. Deoksidasyon (Tam Durgun Çelik Yapısı)

Gemi sacı üretiminde sıvı çeliğin içine Alüminyum eklenerek içerideki oksijen tamamen yok edilir (Fully Killed Steel). Bu işlem, çeliğin içinde hapsolabilecek mikroskobik gaz boşluklarını engeller. Gaz boşlukları olmayan çelik, zamanla sertleşip özelliklerini kaybetmez (yaşlanma direnci) ve dalga darbeleri altında homojen bir esneme gösterir.

5. Z-Ekseni Sünekliği ve Lameller Yırtılma Direnci

Özellikle offshore platformların ayaklarında ve gemilerin T-bağlantı noktalarında, çelik levhaya kalınlığı yönünde (Z ekseni) devasa çekme kuvvetleri biner. Standart saclar bu kuvvete maruz kaldığında katmanlarına ayrılarak yırtılır (lamellar tearing). Z-testinden geçen özel gemi sacları (örneğin EH36-Z35), kükürt oranının %0.005 gibi inanılmaz düşük seviyelere çekilmesiyle kalınlık yönünde bile kopmadan esneyebilir.

6. Sıkı Safsızlık (P ve S) Kontrolü

Fosfor (P) çeliği soğukken, Kükürt (S) ise sıcakken kırılgan hale getiren ve kaynak kalitesini düşüren zararlı safsızlıklardır. Siyah saclarda bu elementlerin oranına belirli bir seviyeye kadar tolerans gösterilirken, gemi sacı standartlarında (özellikle D ve E kalite saclarda) bu zararlı elementler çok sıkı limitlerle sınırlandırılarak malzemenin yapısal bütünlüğü güvence altına alınır.

7. Yorulma Dayanımı (Fatigue Strength) Sürekliliği

Bir gemi, ömrü boyunca milyonlarca kez dalga tepesine çıkıp dalga çukuruna düşer. Bu sürekli esneme ve bükülme döngüsü metallerde “metal yorgunluğuna” yol açar. Gemi sacı, özel termomekanik haddeleme (TMCP) veya normalize (N) işlemleriyle üretildiği için, bu sonsuz stres döngüsünde yorulma sınırına ulaşması standart çeliklere kıyasla on yıllar daha uzun sürer.

8. Üstün Yüzey Temizliği ve Kaplama Uyumluluğu

Gemi sacları, tersaneye teslim edilmeden önce SA 2.5 standartlarında çelik bilyelerle kumlanarak (shot blasting) yüzeyindeki tüm hadde tufalından arındırılır ve anında 15-20 mikron kalınlığında ön imalat astarı (Shop Primer) ile boyanır. Standart siyah saclar paslı ve tufallı halde gelirken; gemi sacının bu pürüzsüz yüzeyi, gemi tamamlandıktan sonra atılacak olan ve deniz suyunun korozyonunu önleyen kalın epoksi marin boyaların çeliğe moleküler düzeyde yapışmasını sağlar.

Ebat Çeşitliliği ve Proje Optimizasyonu

Gemi inşaatında fire oranını düşürmek ve kaynak işçiliğini azaltmak için gemi sacları genellikle geniş ebatlarda üretilir. Standart plaka genişlikleri 2000mm, 2500mm ve 3000mm olup, boylar ise 6000mm, 12000mm ve hatta borda kaplamaları için 18000mm’ye kadar çıkabilmektedir. Fabrikamızda projenizin nesting (yerleşim) planına göre özel boylarda kesim yapılabilmekte, böylece kaynak dikiş sayısı azaltılarak gemi mukavemeti artırılmaktadır.

Ağırlık Hesaplama ve “Eksi Tolerans” Yasağı

Gemi saclarının teorik ağırlığı standart çelik yoğunluğu olan 7.85 g/cm³ üzerinden hesaplanır. Ancak ticari saclardan farklı olarak, klas kuralları gereği gemi levhalarında “eksi tolerans” (underrun) genellikle yasaktır. Gemi ömrü boyunca yaşanacak korozyona karşı güvenlik payı bırakmak amacıyla saclar her zaman tam kalınlığında veya çok hafif artı toleransla üretilir. Bu nedenle kantar ağırlığı, teorik hesaptan %1-2 fazla çıkabilir.

Kumlama ve Boyama (Shop Primer) Avantajı

Sipariş edilen gemi saclarının tersanedeki ömrünü uzatmak ve kaynak öncesi hazırlığı hızlandırmak için Shop Primer uygulaması kritik öneme sahiptir. Tesisimizde sac yüzeyi SA 2.5 standardında kumlanarak tufaldan arındırılır ve ön imalat astarı ile kaplanır. Bu işlem, tersanede ekstra kumlama maliyetini ortadan kaldırır ve çevre kirliliğini önler.

3.2 Sertifika ve İzlenebilirlik

Denizcilik projelerinde kullanılacak her çelik levha, IACS (Uluslararası Klas Kuruluşları Birliği) denetimi altındadır. Satışını yaptığımız tüm saclar Lloyd’s Register, DNV-GL, RINA veya ABS gibi kuruluşların soğuk damgasıyla işaretlenir ve 3.2 sertifikası ile (bağımsız gözetmen onaylı) teslim edilir.